گروه آموزشی ابتدائی

گروه آموزشی ابتدائی

ارتباط با طبیعت(هنر)

جایگاه و نقش هنر در برنامه ی درسی دوره ی ابتدایی

فعالیت های هنری علاوه بر این که اساس توسعه ی فردی و رشد متعادل شخصیت ( شناختی ، عاطفی ، اجتماعی و اخلاقی ) هستند ، دانش آموزان را در برقراری ارتباط و کنترل عواطف خود توانا می سازند . فعالیت های هنری ، قلب و ذهن را پرورش می دهند ، قدرت یادگیری و حافظه را تقویت می کنند و دانش آموزان را قادر می سازند تا در فرصت های مختلف یادگیری ، شناخت و تجارب مفید خود را در کنار هم قرار دهند ، سازمان دهی کنند و به فهم و درک کامل تری نائل آیند . فعالیت های هنری زمینه ی مناسبی برای تجربه ی موفق در فرایند کار هستند . از این رو فرد با آگاهی از توانایی های خود ، به اعتماد به نفس بیشتری دست می یابد و این نیز می تواند زمینه ی تلاش بیشتر و موفقیت در امور دیگر را فراهم آورد . این ها کارکردها و نقش های اولیه ی فعالیت های هنری هستند که در صورت بها دادن به درس هنر و اجرای برنامه در ساعت مختص به آن ، اتفاق می افتند .

بنابراین ، می توان گفت که هنر ظرفیت های فراوانی را برای رشد مهارت های فرایندی دانش آموزان در اختیار معلم قرار می دهد . معلم با طراحی آموزشی مناسب برای ساعت درس هنر ، می تواند از قابلیت های مختلف این درس بهره گیرد .

شاید بتوان گفت که هنر به عنوان یک فرا برنامه ی درسی ، توان آن را دارد که محور ساماندهی آموزش در دوره ابتدایی باشد ؛ زیرا همه ی معلمان این دوره برای درس های مختلف از هنرهایی مثل نقاشی ، کاردستی ، شعر و سرود ، قصه ، نمایش و ... استفاده می کنند . البته این ها کارکردها و نقش های ثانویه ی هنر است که در سایه ی بها دادن به برنامه ی درسی هنر و فعال کردن این برنامه در ساعت مربوط به آن ، اتفاق خواهد افتاد .

در دوره ی ابتدایی ، فقط یک معلم آموزش همه ی درس ها را بر عهده دارد . پس لازم است که او توانایی آموزش دادن همه ی درس ها را داشته باشد و آموزش مفاهیم و مهارت های درس های مختلف را در طول سال تحصیلی به گونه ای سامان دهد که دانش آموزان نگرش ها و تجربه های مورد نیاز برای زندگی را به دست آورند .

هنر یکی از مواد درسی دوره ابتدایی است که در جدول درسی پایه های اول و دوم ابتدایی ، هفته ای دو ساعت و در پایه های دوم ، سوم و چهارم یک هفته یک ساعت و یک هفته دو ساعت به آن اختصاص داده شده است ؛ به این معنا که در هر هفته ، دو تا یک ساعت از فرصت های آموزشی دانش آموزان برای فعالیت های هنری برنامه ریزی شده است .

نیاز به مبانی و معیاری دارد تا او را در حل معضلات و مشکلات راهبر باشد . هر چه مبانی با نظام قانونمند هستی هماهنگ باشد ، او بهتر می تواند از استعدادهای خدادادی خویش چون هوش بهره مند شود .

- پژوهشگران معتقدند که هر فرد برای زندگی در جامعه یا به اصطلاح شهروند خوب بودن ، باید باهوش باشد ؛ زیرا هوش با توانایی حل مسائل ، و کارایی در محیط طبیعی و واقعی ، ارتباط فراوان دارد .

در کتاب « چیستی ، چرایی و چگونگی آموزش عمومی هنر » آمده است که هوش ، قابلیت حل مسئله یا تولید و خلق یک محصول یا ساخت چیزی است که در یک فرهنگ ، ارزشمند شناخته شود ( گاردنر ، 1982 ) .

در کتاب « هوش های چندگانه در کلاس درس » به نقل از گاردنر گفته شده که هوش دارای انواعی است که مرکز هر یک از آن ها در قشر خاکستری مغز شناخته شده است . انواع هوش که تا کنون شناخته شده اند ، عبارت اند از :

1- هوش کلامی ( زبانی ) : توانایی کاربرد درست واژه ها و عبارت ها به صورت گفتاری و نوشتاری است . این هوش در شاعران ، نویسندگان ، وکلا و روزنامه نگاران ، برجسته تر است .

2- هوش منطقی ریاضی : توانایی استفاده ی درست از اعداد و ارقام و بیان استدلال منطقی و درست در طبقه بندی ، استنباط ، تعمیم ، محاسبه ، آزمون و فرضیه است . این هوش در علمای منطق ، دانشمندان علوم تجربی و ریاضی دانان  ، برجسته تر است .

3- هوش قضایی مکانی : توانایی تفکر در قالب شکل ها و الگوهاست و مستلزم شناسایی رنگ ، خط ، شکل ، فضا و رابطه ای است که میان این عوامل وجود دارد . به علاوه ، توانایی تجسم و بازنمایی این عوامل است . این هوش در نقاشان ، معماران ، خلبانان ، دریانوردان و جراحان برجسته تر است .

4- هوش حرکتی جسمانی : توانایی بهره گیری از کل یا بخش هایی از بدن برای بیان افکار و احساسات است و مهارت های فیزیکی خاص از قبیل تعادل ، هماهنگی ، چالاکی ، قدرت ، انعطاف پذیری ، سرعت و هم چنین قابلیت های لمسی را شامل می شود . این هوش در ورزشکاران ، هنرپیشگان و جراحان برجسته تر است .

5- هوش موسیقیایی : ظرفیت تفکر در حیطه ی موسیقی نظیر حساسیت نسبت به صداها و ضرباهنگ های محیط زندگی ، درک الگوهای موسیقیایی ، تشخیص اصوات و ساختن موسیقی است . این نوع هوش در موسیقی دانان و نوازندگان بیشتر دیده می شود .

6- هوش درون فردی : شناخت دقیق فرد از خویشتن ، علایق ، تمایلات ، ضعف ها و قوت ها ، حالات درونی ، قدرت خویشتن داری ، انضباط فردی و عزت نفس خود است .

7- هوش میان فردی ( اجتماعی ) : توانایی درک احساسات و حالات روحی دیگران که مستلزم حالات چهره ، صداها ، ایما و اشارات است و به برقراری ارتباط با دیگران کمک می کند . این نوع هوش در معلمان ، درمانگران ، فروشندگان و سیاستمداران برجسته تر است .

8- هوش طبیعت گرا : مهارت در شناخت و طبقه بندی گونه های مختلف گیاهان و جانوران و محیط فردی یا سایر پدیده ها مثل تشکیل ابرها و کوه ها و توانایی تشخیص دادن موجودات زنده از غیرزنده است . این هوش در زیست شناسان برجسته تر است .

9- هوش وجودگرا : توجه انسان به مسائل زندگی غایی ، کیستی انسان ، معنای زندگی ، معنای مرگ ، سرنوشت نهایی انسان و جهان مادی و معنوی است . این مباحث را بیشتر افراد مذهبی یا فلاسفه بررسی می کنند .

بخشی از هوش ، جنبه ی زیستی و وراثتی دارد ؛ بخشی از آن اکتسابی است و به تجربیات والدین و مربیان ، زمان و مکان تولید ، پرورش فردی و اوضاع محیط وابسته است . همه ی افراد از همه ی مقوله های هوشی بهره مندند . اگر فرد از آموزش ، تشویق و استغنای محیطی کافی برخوردار باشد ، قادر خواهد بود هر یک از مقوله های هوشی خود را تا سطح بالایی از عملکرد ، توسعه دهد . مقوله های هوشی از طریق شرکت در فعالیت های فرهنگی ارزشمند ، به تحرک واداشته می شوند و توسعه می یابند .

انواع هوش به تنهایی یا در ترکیب با هوش های دیگر می توانند در حوزه های هنر ، به کار گرفته شوند و از آن ها برای تولید یا فهم آثار هنری استفاده شود .

 

در فرایند تولید هنری ، احساس ، عواطف و اندیشه توأم می شوند و حاصل همراهی آن ها با ابزار و مواد مورد نیاز ، محصول هنری است که فرد تولید می کند . برداشت های حسی فرد ، در ارتباط او با طبیعت و محیط اطراف او شکل می گیرند ؛ یعنی ، در این جا فرد از هوش طبیعت گرا بهره می برد . او با طبیعت و محیط اطراف او شکل می گیرند ؛ یعنی ، در این جا فرد از هوش طبیعت گرا بهره می برد . افراد در نقاشی و کاردستی که با اندازه ها و تناسبات در فضاهای دو بعدی و سه بعدی سر و کار دارند ، بیشتر ، از هوش فضایی استفاده می کنند ؛ در تربیت شنوایی ، بیشتر از هوش موسیقیایی بهره مند می شوند و در قصه و نمایش ، بیشتر از هوش زبانی و حرکتی جسمانی استفاده می کنند . برای یافتن قالب بیان هنری ، لازم است فرد با خود کنار بیاید و به سؤال های خودش چرا ، به چه وسیله و چگونه پاسخ گوید . وقتی شخص اثر هنری خود را ارائه می دهد و آن را در معرض دید و قضاوت دیگران می گذارد یا خود ، آن را برای دیگران توضیح می دهد و توضیحات دیگران را درباره ی کار خود می شنود و برای بهبود کارش می اندیشد ، هوش های درون فردی و برون فردی او بیشتر مطرح می شود .

درس هنر دوره ی ابتدایی با « ارتباط با طبیعت » شروع می شود و سپس به رشته های نقاشی ، کاردستی ، تربیت شنوایی ، قصه و نمایش می پردازد . دانش آموزان در کنار این رشته ها با میراث فرهنگی نیز آشنا می شوند .

رویکرد برنامه ی درسی هنر

رویکرد برنامه ی درسی هنر « تربیت هنری » است . انجام دادن فعالیت های هنری در فضایی که کودکان ، آزادانه تخیل و اندیشه کنند ، حواسشان تقویت شود ، ظرفیت های نهفته ی هوش و تفکرشان پرورش یابد ، عواطف و احساساتشان توسعه یابد و استعداد و خلاقیت هایشان شکوفا شود ، به « تربیت هنری » منجر می شود .

به جرئت می توان گفت که همه ی کودکان فعالیت های هنری را دوست دارند . آن ها در این گونه فعالیت ها و هنگام انجام دادن کارهای عملی ، طراحی ، ساختن ، شکست و پیروزی را تجربه می کنند .

به این ترتیب ، زمینه ای برای بروز خلاقیت و احساسات آن ها فراهم می شود .

در واقع ، دانش آموزانی که به فعالیت های هنری اشتغال دارند ، از موفقیت و پیشرفت تحصیلی و آموزشی بیشتر و بالاتری برخوردارند . ( محمود مهر محمدی ، 1383 )

« تربیت هنری » باید طوری برنامه ریزی و اجرا شود که با گذشت زمان ، دانش آموزان مستقل شوند و وابستگی آن ها به معلمان و نهادهای آموزشی کاهش یابد . دانش آموزان باید بتوانند خود ، فرایند فعالیت هنری را طی کرده و محصول هنری مورد نظر را تولید کنند .

توجه به تقاوت های فردی دانش آموزان و سطح رشد هر یک از آنان ، یکی از ویژگی های تربیت هنری است .

بر اساس تربیت هنری دانش آموزان باید یاد بگیرند که چگونه ببینند ، بشنوند ، ارتباط برقرار سازند و به سوی تولید محصول هنری حرکت کنند . آن ها می آموزند که چگونه محیط می تواند به احساس و عمل آن ها شکل دهد و چگونه با فعالیتی منظم و هدفمند می توانند قابلیت های وجودی خود را برای بیان هنری رشد دهند .

« تربیت هنری » را به پنج موضوع کلی می توان تفکیک کرد که عبارت اند از : 1- زیباشناسی ، 2- ارتباط با طبیعت ، 3- آشنایی با تاریخ هنر ، 4- تولید محصول هنری و 5- نقد هنری .

درس هنر ، در ردیف هفتم جدول مواد درسی دوره ی ابتدایی قرار گرفته است . به این اعتبار ، در پایه های اول و دوم ، هفته ای دو ساعت و در یک هفته ، یک ساعت به درس هنر اختصاص دارد . در این دو ساعت ، برنامه ی درسی هنر در کلاس ها اجرا می شود .

معلم به تناسب شرایط کلاس و مدرسه ی خود ، برنامه ی این دو ساعت را تنظیم می کند اما از آن جا که فعالیت هنری باعث شادی و نشاط بچه ها می شود و آن ها را برای یادگیری درس های دیگر آماده می کند ، توصیه می شود که این درس ، در دو روز مجزا و ساعت دوم قرار گیرد ، به جز برای فعالیت هایی که طولانی است و به دو ساعت پشت سر هم نیاز دارد .

جدول دروس دوره ی ابتدایی

ردیف

عنوان درس ها

ساعت در هفته

کلاس اول

کلاس دوم

کلاس سوم

کلاس چهارم

کلاس پنجم

1

قرآن

1

2

2

2

2

2

تعلیمات دینی

---

2

2

2

2

3

زبان آموزی

11

8

8

7

7

4

مطالعات اجتماعی

---

---

2

5/2

5/2

5

ریاضیات

5

5

4

4

4

6

علوم تجربی و بهداشت

3

3

5/2

3

3

7

هنر

2

2

5/1

5/1

5/1

8

تربیت بدنی

2

2

2

2

2

جمع

24 ساعت

 

توصیه هایی به معلمان برای اجرای هر چه بهتر برنامه در کلاس

1- باید همیشه آماده باشید که در کلاس هنر با هر کار جدید ، عجیب و غیر قابل تصوری رو به رو شوید ؛ خلاقیت کودکان محدوده ای ندارد . ابتکار عمل ، ایجاد تغییرات دل خواه در برنامه و فرا رفتن از برنامه ی کلاس ، طبیعی است و از به وجود آمدن فضای مناسب برای بروز خلاقیت ، حکایت دارد . موضوع کار یا فعالیت ارائه شده نیز ، بهانه ای برای بروز خلاقیت است . در اغلب موارد ، اجازه ی فعالیت آزاد هنری را به دانش آموزان بدهید و در عین حال ، به رویکرد و اهداف برنامه توجه داشته باشید .

2- درک هنری ، از تجربه های هنری ناشی می شود . بررسی آثار کودکان ، گفت و گو درباره ی آن ها ، نمایش دادن آثار هنری مختلف در کلاس و اجرای فعالیت های هنری با هدایت و رهبری شما به عنوان معلمی هوشیار ، به شکل گیری دانش و نگرش لازم برای درک آثار هنری در کودکان کمک می کند . در تربیت هنری ، معلم به دانش آموزان کمک می کند تا شیوه های حل مسئله را بیابد اما هرگز جواب را ارائه نمی دهد .

3- اگر بعضی از دانش آموزان به برنامه ی خاصی علاقه نشان نمی دهند ، نباید اصرار داشته باشید که حتماً آن فعالیت را انجام دهند بلکه زمینه ی انجام دادن فعالیت های دیگری را فراهم آورید تا دانش آموز احساس موفقیت کند و شاد و با نشاط باشد و اشتیاق به انجام دادن فعالیت های بعدی ، در او ایجاد شود .

4- تنظیم وقت برای اجرای فعالیت های هنری مسئله ی مهمی است . هیچ گاه دانش آموزان نباید احساس کنند که به شتاب وا داشته شده اند . برای صرفه جویی در وقت ، توزیع ، جمع آوری و نگه داری وسایل و جمع آوری و نمایش کارها  ، نظم و نظافت کلاس را بر عهده ی دانش آموزان بگذارید تا بتوانید زمان مورد نیاز برای کارها را تنظیم کنید و بدانید که در هر حال ، مدیریت کلاس و کنترل فضای کلاس بر عهده ی معلم است . برای اجرای بعضی از فعالیتها که طولانی است ، دو ساعت هنر را پشت سر هم در یک روز قرار دهید .

5- در شروع کلاس ، فضای مناسبی را برای گفت و گو ایجاد کنید تا دانش آموزان ایده های خود را مطرح کنند و درباره ی آن چه از برنامه فهمیده اند ، به گفت و گو بپردازند . اگر همه ی مباحث را شرح دهید و مثال یا پیشنهاد را جایگزین توصیف مسئله کنید ، خلاقیت دانش آموزان را از بین می برید .

6- با استفاده از منابع مختلف ، مانند گردش در طبیعت ، مشاهده ی نمونه های طبیعی در کلاس ، بازدید از موزه ها و نمایشگاه ها و کارگاه های هنری ، نمایش عکس و اسلاید و فیلم ، شناخت دانش آموزان را از هر موضوع کامل کنید و دید آن ها را نسبت به برنامه وسعت دهید . در هر فرصت ، ارزش فعالیت های منحصر به فرد هنری را به دانش آموزان گوشزد کنید تا آن ها با استفاده از تخیل و ذهن خود ، از وابستگی به طرح های کلیشه ای و قراردادی و تکراری و یکنواخت رها شوند و با تکیه بر استعداد و خلاقیت خود ، اعتماد به نفس پیدا کنند .

7- در کار گروهی دو نفری یا چند نفری ، ایجاد ارتباط دوستانه در دست یابی به نتیجه ی بهتر ، تأثیر چشم گیری دارد . گروه بندی دانش آموزان را با نظر خودشان انجام دهید . کارهای گروهی را پس از گذشت مدتی از آغاز سال تحصیلی ، شروع کنید . بچه ها در کار گروهی به نقش دیگران پی می برند و همکاری و هماهنگی و مشورت را یاد می گیرند و اهمیت آن را در می یابند .

8- در پایان هر جلسه ، چند دقیقه را به ارزش یابی فعالیت ها اختصاص دهید ؛ به این ترتیب ، هر دانش آموز پس از انجام دادن فعالیت ، کار خویش را به نمایش می گذارد . دانش آموزان همه ی نمونه ها را می بینند و در مورد آن ها گفت و گو می کنند . آن ها یاد می گیرند که درباره ی کار خود و هم کلاسی هایشان اظهار نظر کنند تا نکته های مثبت کارها بارز شود ، اطراف خود را خوب مشاهده کنند و اشیا و پدیده های تازه ای را کشف کنند ، روش های تازه ای برای اجرا بیابند و به تدریج ، هر چه را در ذهن تجسم می کنند ، به راحتی اجرا کنند .

9- از والدین بخواهید ضمن ایجاد فضایی محبت آمیز و گرم در خانه ، تجربه های مفید خود را در قالب خاطرات یا قصه هایی ، در اختیار فرزندان خویش قرار دهند تا زمینه ای برای شکوفایی خلاقیت آن ها باشد . هم چنین ، آن ها را توجیه کنید تا کارهای هنری فرزندان خود را با همان دید کودکانه و متناسب با توانایی ها و ذوق کودکانه بنگرند و در هیچ موردی ، آن ها را سرزنش و توبیخ یا حتی تشویق بی مورد نکنند ؛ والدین باید بدانند که کودکان با تخیلات و ایده آل هایشان زندگی می کنند .

10- از والدین بخواهید که به فرزندانشان در تهیه ی مواد و ابزار و وسایل لازم برای انجام دادن فعالیت های هنری کمک کنند . این وسایل ، بسیار ساده اند و لازم است مطابق دستور کار هر جلسه ، تهیه شوند ؛ انواع مواد رنگین و کاغذ و مقوا ، قوطی مقوایی خالی ، چسب ، کاغذهای باطله ، نوارها و نخ های رنگین و دیگر مواد تزیینی از جمله ی این وسایل اند . هم چنین ، لازم است لباس مناسبی در اختیار کودکان قرار دهند تا در ساعت درس هنر برای محافظت از لباس مدرسه ، آن را بپوشند . در ضمن والدین باید فرزندان خود را به رعایت بهداشت ، ایمنی و نظافت تشویق کنند .

 

ارتباط با طبیعت

الف دانستنی های معلم

 طبیعت ، منبع الهام هنری است ؛ از این رو ، برقراری ارتباط با طبیعت برای معلم و کودک ضرورت دارد . شناخت طبیعت و حساسیت نسبت به آن به معلم کمک می کند تا مفاهیم را بهتر به کودکان انتقال دهد .

بعضی از دانش آموزان ، هنگام گردش در طبیعت به عناصر بصری توجه می کنند . آن ها انواع نقاط مانند دانه های شن ، سنگ ریزه ها ، قطره های باران ، پرچم های گل و خال های بال پروانه و ... را با شکل های مختلف پیدا می کنند . به علاوه با ستاره های آسمان در شب ، لکه های بدن پلنگ و ... آشنا هستند و در آثار خود از انواع نقطه ها استفاده می کنند .

نقطه ها در طبیعت بسیار متنوع اند . بسیاری از آن ها در حقیقت حجم های بزرگی هستند که از فاصله ی دور ، نقطه به نظر می آیند .

بسیاری از نمونه هایی که کودکان در طبیعت به آن ها توجه می کنند ، خطوط متنوع طبیعی اند . تنوع خطوط در طبیعت بسیار زیاد است . بعضی از خطوط طبیعی ، دائمی نیستند ؛ مانند نقش شن های روان بیابان یا ترک های خاک در کویر که متناسب با شرایط آب و هوایی ، تغییر می کنند .

رگبار و خطوط موج ها روی ساحل هم ناپایدار و متغیر است . کودکان تندر ، تنه و شاخه ی درختان ، راه راه های بدن گورخر ، رگ برگ های گل و ... را می شناسند . آن ها در طبیعت ، انواع خط ها را می یابند و معلم می تواند از آن ها بپرسد که این خطوط ، چه ویژگی هایی دارند .

به طور کلی ، سه دسته خط وجود دارد : خطوط مستقیم ، منحنی و شکسته . انواع خط مستقیم در طبیعت ( مانند ساقه ی نی ) . انواع خطوط منحنی هم در طبیعت ( کوهان شتر ) . خطوط شکسته هم در طبیعت ( مانند لبه ی صخره ها ) .

بعضی از دانش آموزان ، در طبیعت بیشتر به شکل ها توجه می کنند . شکل های متنوع طبیعت به صورت سطح ها و حجم های گوناگون دیده می شوند . ما در طبیعت ، بیشتر با شکل آلی سر و کار داریم ؛ مانند برگ ها ، سنگ ها ، ابرها و بدن حیوانات .

ماه ، خورشید و بسیاری از نمونه های طبیعی حجم های کروی هستند که اغلب به صورت سطح ، دیده می شوند . بعضی از حجم ها متغیر و در حال حرکت اند ؛ مانند امواج بزرگ آب یا توده های ابر .

بسیاری از کودکان به رنگ های پدیده های مختلف توجه دارند . معلم با طرح سؤال های مختلف ، می تواند توجه کودکان را به تنوع رنگ ها ، رنگ های متغیر ( تغییر نور از صبح تا شب ) رنگ های مربوط به هر منطقه ی آب و هوایی و ... جلب کند .

دانش آموزان در تجربه ی آزاد گردش در طبیعت ، پوست درختان ، سنگ ها ، برگ ها و ... نمونه های متنوعی را لمس می کنند . تفاوت تجربه های لامسه ای ، آن ها را به درک عنصر بصری دیگری به نام بافت هدایت می کند . بافت ، پوشش ظاهری پدیده هاست که گاه فقط دیدنی است ( ارزش بصری دارد ) و گاه با لمس کردن هم احساس می شود ( ارزش بصری لامسه ای دارد ) . بافت های طبیعی هم بسیار متنوع اند .

بعضی بافت ها از کنار هم قرار گرفتن نقاط و برخی ، از چیده شدن خطوط و ... تشکیل شده اند .

در طبیعت ، علاوه بر عناصری چون خط ، شکل ، رنگ و بافت ، ویژگی هایی چون نظم ، حرکت ، تقارن ، تناسب ، تعادل ، ریتم و هماهنگی وجود دارد . بعضی از کودکان به حرکت پرندگان و حیوانات ، جریان آب ، حرکت ماه و خورشید ، ابرها ، ... توجه خاصی دارند و بعضی از آن ها را تقلید می کنند .

 

ب فعالیت های یادگیری دانش آموزان

ارتباط با طبیعت ، اساس برنامه ی هنر است . با توجه به ویژگی های هر یک از مناطق آب و هوایی ؛ این برنامه را به بهترین شکل اجرا کنید . از کودکان بخواهید در محدوده ی انتخاب شده ، گردش کرده و به همه چیز توجه کنند . پس از بازگشت از گردش ، از آن ها سؤال کنید که هر یک به چه چیزهایی توجه کرده اند و جالب ترین چیزی که مشاهده کرده اند ، چیست . آیا سنگ ، چوب یا نمونه ی دیگری را همراه آورده اند ؟ سپس ، از آن ها بخواهید در مورد تجربیات خویش گفت و گو کنند .

اگر یکی از دانش آموزان ، گلی به همراه آورده است . از او بپرسید که در آن ، چه می بیند . رنگ ، شکل ، بو ، اندازه ، زبری ساقه و نرمی گل برگ ها چگونه اند ؟ گل چگونه روی ساقه می ماند ؟ چه ویژگی های ظاهری ای دارد ؟ در مقابل وزش باد چگونه است ؟ چه تفاوتی با درخت های بزرگ دارد ؟ و ... . سپس ، از او بخواهید که از این ویژگی ها در فرایند کار هنری استفاده کند . او می تواند نقش گل را بازی کند ، به وجود آمدن و رشد کردن گل را نشان دهد ، تجسم کند که گرما ، باد ، باران و طوفان با گل چه می کنند و آن را اجرا کند .

اگر یکی از دانش آموزان تکه چوب خشکی را به همراه آورد ، از او سؤال کنید که این نمونه چیست . بقیه هم در این گفت و گو شرکت می کنند . این چوب خشک قبلاً گیاهی سبز و زنده بوده است . سپس ، بپرسید : با این نمونه چه فعالیت های هنری می توان انجام داد ؟ دانش آموزان می گویند : می توان یک کاردستی ساخت ، موقع نقاشی به جای قلم مو از آن استفاده کرد ؛ سرگذشت گیاه و تبدیل شدن آن به چوب خشک را نقاشی کرد ، قصه ی آن را نوشت ، جای گیاه و چوب خشک ، بازی کرد ، به کمک آن از اشیای مختلف صدا تولید کرد ، با حرکت دادن و بازی با آن روی زمین نقش ایجاد کرد و ... به این ترتیب ، دانش آموزان از برنامه ی ارتباط با طبیعت تجربه های متنوع و پرباری به دست می آورند . این برنامه ها را می توانید متناسب با امکانات و شرایط هر منطقه و با مدیریت خود ، در بهترین فضای ممکن اجرا کنید . در صورت وجود شرایط خاص و عدم امکان استفاده از فضای طبیعت ، می توانید از فضای حیاط مدرسه برای این برنامه استفاده کنید . اگر چنین امکانی نیز وجود نداشته باشد ، این برنامه را حتماً باید درکلاس اجرا کنید و از ساده ترین نمونه های در دسترس برای ایجاد انگیزه ی خلاقه در فعالیت هنری بهره بگیرید . ابرهای آسمان ، چند قطره آب  ، صدای زنبور و ... بهانه هایی برای تفکر و فعالیت خلاقه اند . وادار کردن بچه ها به تفکر و ایجاد انگیزه و اشتیاق برای فعالیت ، مهم ترین بحث برنامه است . در فضای محدود ، توجه آن ها را به هر چه در اطراف خویش مشاهده می کنند ، جلب کنید و از آن ها بخواهید که یک فعالیت خلاقه انجام دهند . شاید کودکی بخواهد نقشی را که در کلاس بازی کند ، کودکی ابر باشد ، کودکی صدای مار را تقلید کند و ... هر یک از این نمونه ها انگیزه ای برای گفت و گو و شروع فعالیت هنری ایجاد می کند .

+ نوشته شده در  ساعت   توسط بهرامی-قرائیان-اباذری-از89/6رجعتی  |